باعث شود توقع خلافت آن جماعت يا آنكه خلاف و فساد كنند ، دور نيست كه از جمله اغراض او در تفصيل عطاء حصول اين مفسده باشد بر تقدير انتقال امر به وى مستحق آن ، و احتمال بودن غرض او از شورا توقع مفسده در مبحث ابطال امامت عثمان گذشت « 1 » . [ اختراع صلاة تراويح ] و از جمله مطاعن عمر اختراع صلاة تراويح بود كه عبارت است از : نافلهء ماه رمضان را به جماعت گذاشتن ، و اين در زمان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله [ و ] در زمان ابو بكر و در اوّل زمان عمر نبود بعد از آن اختراع اين بدعت كرد با روايت عامه و خاصه كه كلّ بدعة ضلالة و كل ضلالة سبيلها الى النار « 2 » يعنى : هر بدعت ضلالت و گمراهى است و هر ضلالت سبيل و راه او به سوى آتش دوزخ است . و از جمله طريق ايشان آنچه روايت كرده‌اند از حميدى در « جمع بين الصحيحين » در مسند جابر بن عبد اللّه كه گفته است كه : گفته است رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : كل بدعة ضلالة « 3 » . و ابتداع عمر مر تراويح را مشهورتر از آن است كه مشتبه تواند شد . و تأييد شهرت مىكند آنچه ابن ابى الحديد نقل كرده است به قول خود كه : قال المورخون : ان عمر اول من سن قيام رمضان فى جماعة « 4 » . يعنى : گفته‌اند ارباب تواريخ كه : عمر اوّل كسى است كه سنت كرده است

--> ( 1 ) . سفينة النجاة : 239 - 240 . ( 2 ) . شرح نهج البلاغة 12 / 283 ، بحار الانوار 2 / 303 . ( 3 ) . طرائف : 456 ، و منقول از مسند احمد 4 / 126 ، سنن ابى داود 2 / 393 ح 4607 . ( 4 ) . شرح نهج البلاغة 12 / 75 ، بحار الانوار 31 / 28 .